Tam yazıma yıllar yıllar önce diye başlayacakken, kac yılmıs bu yillar yıllar önce diyerek kitaplığıma yönelip en üst sol köşedeki nobel edebiyat serisi içerisinde elias canetti nin marakes´te sesler kitabını bularak yayın tarihine baktım. 1990. 29 yıl benimle ülke ülke dolaşmış bir kitap.İşte o yıllar yıllar önce genç neslin hiç bilmediği bir şey yapardı gazeteler.Kupon karışılığı tencere,tava….verirdi.Sabah gazetesi çok şık bir şey nobel edebiyat dizisi vermişti . İste o kuponlar karşılığı tanısmıştım elias canetti,pearl s. Buck , william faulkner ve knut hamsun ile. Çoook zaman sonra almanca öğrenip orijinalini okuduğumda kitabin çevirmeni (özellikle kendisinin çeviri kitaplarını aramışlığım çoktur) kâmuran şipal i , muhteşem çevirisi nedeniyle minnetle anmistim.

Marekes´te sesler i okurken canettinin gözleriyle marekes sokaklarını gezmiş, carsılarında alışveriş etmiş, avlulara göz atıp, gizemli kadınlar aramış bar şerazat a oturup gelenleri incelemiştim. Bazı bölümlerde o kadar tiksinmiştimki canattinin bunlara nasıl bakabildiğine bakmakla kalmayıp üstüne birde nasıl yazdığını bir türlü anlayamamıştım.

Canetti 1950 lerde gitmişti marakesé, 90 yıllarda mutlaka çok şey değişmişti ,canettinin anlattığı şeylerden ne kalmıştı pek emin değildim ama yinede kararlıydım gidecektim marakese. Okulda arkadaşlarıma bu seyahat isteğimden bahsettiğimde, marakes mi? Orasıda neresi? (ki bende kitabi okuyuncaya kadar nerede olduğunu bilmiyordum) soruları ile karşılaşmış , atlasta yerini gösterip uzun uzun kitabi anlatmıştım. O vakitler popüler seyehat edilecek şehirler arasında değildi marakes. kimseler anlam verememişti Amerika , Avrupa dururken marakese gitmek istememe. Ama ben gidecektim o gizemli dünyaya. Fakat araya yıllar ve birçok seyahat girdi ve tam tamına 29 yıl geçti. Bu soğuk kış günü arkadaşımın kızı segâh*** ile sıcak bir yerlere ama asya güney amerika gibi çokta uzak olmayan bir yerlere gidelim dedik ve böylece yıllar önce hayalini kurmuş olduğum seyehat gerçekleşti.

1-Fas ve Marakes hakkinda kisa bilgi ve ilk deneyimler

Biz Nürnberg ten 5 saatlik bir uçuşla Fransa ve İspanya üzerinden Marakese ulaştık.Uçaktan izlediğim en muhteşem manzara idi. Bu kadar farklı bu kadar değişken bir coğrafya görmemiştim. Hele Afrika kıtasına ulaşıp Cebeli Tarık boğazı üzerinden geçerken etkilenmemek imkansızdı. Bu yüzden yazının sonunda uçaktan çektiğim Cebeli Tarik boğazının fotoğraflarınıda paylaştım.

Fas Afrika kitasinda olmasina ragmen diger Kuzey Afrika ülkeleri gibi tamamen Arap ve Berberi müslümanlin yasadigi bir ülke. Fas 1939 da Tunus ve Cezayirle birlikte Fransiz Kuzey Afrika sömürgesinin icindeydi. 16-19 yüzyillar arasinda Tunus ve Cezayir Osmanli egemenliginde olmasina ragmen Fas hicbir zaman osmanli topraklarina katilmamistir. Ülkenin kuzey bölgesi uzun süre Ispanya sömürgesinde idi. Bu yüzden ülkede herkes Fransizca ve Ispanyolcayi cok iyi derecede konusuyor.Afrikanin Kuzey Batisinda yer aldigi icin El Mağrib diye adlandiriliyordu Osmanli zamaninda. Sultan V.Muhammed öncülüğündeki bağımsızlık hareketi sonunda Fransa Fas’ın bağımsızlığını kabul etmek zorunda kaldı. Sultan V.Muhammed’in 2 Mart 1956’da tahta geçmesi ile Fas bağımsız oldu.

Marakes Fasin 4. büyük sehridir ve Atlas daglarinin eteklerine kurulmustur. 1122-1123 yılında Ali ibn Yusuf tarafından yaptırılan kentin kırmızı duvarları nedeniyle “Kızıl Şehir” veya Ocher City (koyu sari sehir ) diye biliniyor. Gercektende her bina ve sehrin duvarlari ya kirmizi ya koyu sari.Sehir 2010 Mayis ayinda FIA Formula 2 yarislarina ev sahipligi yapmistir.

Uçakta, havalimanidan otele nasil gidecegimiz konusunda önerilere , yazilara göz attim.Insanlarin taksiyle, pazarlikla ugrasarak nasil büyük sikintilar cektigine sasirdim. Cünkü biz Havalimanindan cikar cikmaz herkesin yöneldigi Otoparka yöneldik. Bir otobüs duragi vardi ve 19 numarali olani kisi basi 30 Dirheme sehrin kalbi olan Jemaa el-Fnaa meydanina götürüyordu. Havalimani sehre o kadar yakinki otobüs ile en fazla dakika 30 sürüyor. Sabahin erken saatlerinde Jemaa el-Fnaa ya geldigimiz icin büyük bir kalabalik yoktu. Atkimizi, berelerimizi eldivenlerimiz hatta montlarimizi cikarip kendimizi Afrikanin ilik sabah günesine biraktik.

Otel adresini GPS e verdigimizde sadece 500 m ve yürüyerek 6 dakika gösterince mutlulugumuz ikiye katlanmisti. Jemaa el-Fnaa meydanini boydan boya gecmis önümüze cikan saticlari ve aradigimiz yeri bulma konusunda yardim önerenleri atlatmistik. Medina bölgesinin labirent türü sokaklarina girip sadece otele 200 m kaldi diye sevinirken olanlar olmus ilk kötü ve korktugumuz deneyimi yasamistik. GPS bile o labirent benzeri sokaklarda afallamisti, bir türlü bulamiyordu. Birkac kisiye sorsakta bir türlü 200 m uzakliktaki hatta sonrasinda sadece 125 m gösteren oteli bulamiyorduk.Gelin sizi götürelim diyenleri geri cevirdik cünkü para istediklerini verilen paralarida bir türlü begenmediklarini okumustuk. Ama bir tanesi sadece gösterecegim sorun yok deyince beraber yürümeye basladik fakat bu yürüme nedense 15 dakika sürdü, dolastirildigimizi biliyorduk ve gelmesine gerek olmadigini kendimiz bulacagimiz söylememize rağmen bizi birakmiyordu. Nihayet oteli bulduk meger tam bulunduğu sokağın basinda durmusuz. Ve adam para istedi. Elimdeki bozukluklar verdiğimde tabiki beğenmedi ve bir dolu kendi dilinde küfür etti. Anlamadigim icin cok mutluyum. Yinede yaptigi sahtekarliga cok sinirlendim ve bende kendi dilimde zarif kelimeler sarf ettim. Bütün bu tartisma Resepsiyonda oldu ve resepsiyondaki kisi müsterisini korumak, adama git demek zahmetine bile katlanmadi. Segah olani resepsiyondakine anlattiginda birak yorum yapmayi Psaportlarinizi alayim dedi.Anlasilan herkes pek alisikti bu tür kücük dolandiriciliklara . Valizimizi otele birakip hemen kendimizi Marakes sokaklarina attik. Iste ziyaret edebildigimiz yerler ve izlenimlerimiz.

2- Jemaa el-Fnaa

Jemaa el-Fnaa , Marakesin modern ve Medina denen eski bölgesinin kesistigi yer. UNESCO tarafindan koruma altina alinmis. okudugum bir cok sayfada Afrikanin en hareketli

ticaret merkezi diye geciyor. Baska bir Afrika ülkesi ve meydani görmedigim icin kiyas yapmam olanaksiz ama sanirim eskiden öyle imis cünkü su an sadece hareketli turistik bir yer.Sehre giden otüslerin kalkis duragi, faytonlar yine bu meydandan kalkiyor. Acik yeme alanlari, yilan danscilari, müzisyenler, saticilar herkes burda. ünlü Koutoubia Camiisi bu meydanda. Bizim otelimiz meydana cok yakin oldugu icin günde birkac kez ama herseferinde hizlica gecmek zorunda kaldigimiz meydan daha cok aksamlari hareketli. Yilan danscilari ve müzik yapanlar ilgimizi cekmesine ragmen cok gürültülü bir yer oldugu icin benim cok duramayacagim bir yer. Ayrica gittigimiz dönem turistik sezon olmadigi hemen hemen hic turist olmadigi halde bana fazla gürültülü ve kalabalik geldi. Ilginizi ceken bir seye yaklasip seyredemiyor, fotograf bile cekemiyorsunuz hemen bir sürü insan üstünüze gelip fotograf cekiyorsunuz diye para istiyor ve bir türlüde verdiginiz parayi begenmeyip daha fazlasini istiyorlar. Maymunlarla gösteri yapanlara cok yaklasmamak gerekiyormuş çünkü o maymunlar ögretilmis yankesiciler imis.

Bahsedilen hikaye anlaticilari ve Akrobatlara ise maalesef hiç rastlamadık.

3- Bahia Sarayi
Jemaa el-fnaa meydanina yürüyerek 10 dakika mesafede olan Saraya giris ücreti 60 Dirhem. 1866 ve 1867 yılları arasında Si Moussa tarafından yaptirilmis saray 150 odaya sahipmis. Biz 150 sini görmesekte diger tüm ziyaretciler gibi gördüklerimizin resmini çekebilmek icin zamanla yaristik. Her bölüm ayri bir güzellikte idi. O muhtesem mozaikler ve oymalar resmen basimi döndürdü. Her kösesi ayri güzeldi. Kücük ama Portakal agaclarinin bulundugu bahceyi görünce neden bizim saraylarimizin bahcesi bi kadar corak diye ister istemez aklimdan gecirdim. 1900 da Bou Ahmed’in ölümüyle yagmalanan sarayda geriye kalan tüm esyalar kaldirilmis. Edith Wharton un in Morocco adli kitabinin 4. Bölümünde Marekes ve Bahia sarayi hakinda bir bölüm oldugunu ögrenince kitap listeme hemen ekledim. Bakalim Edith Whartonun Marakes anlatımındanda Canetti ninki kadar etkilenecekmiyim.

Yazımızın devamı için takipte kalın……(TIKLAYINIZ)



CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here