Bilindiği üzere, Anadolu ‘nun kuzey kıyılarında yer alan Karadeniz ‘de, antik dönemde Paphlagonia ve Pontos isimlerinin verildiği iki bölge mevcuttu. Karadeniz ‘in batı kesiminde bugün; Kastamonu, Bartın, Karabük, Çankırı, Sinop ve Zonguldak ‘ın bir bölümünü içine alan bölgeye Paphlagonia, Karadeniz ‘in doğusunda kalan bölgeye ise Pontos adı veriliyordu.

Batı Karadeniz ‘i içine alan Paphlagonia bölgesinin en önemli kentleri Herakleia Pontike (Ereğli), Amastris önceki adıyla Sesamos (Amasra) ve Tios (Çaycuma/Filyos) antik kentleriydi. Antik Çağ yazılı kaynaklarından, örneğin Amaseia’lı Strabon’dan öğrendiğimize göre Paphlagonia, özellikle tarım konusunda oldukça gelişmişse de bölgenin bağcılığıyla ilgili yazılı kaynak oldukça azdır. Xenophon’un Anabasisi’nde veya Nikomedeialı Arrianos’un İS. 130-131’de kaleme aldığı Periplus Ponti Euxini’nde (Karadeniz’de Devrialem), bu konudaki bilgiler oldukça kısıtlıdır. Romalı tarım yazarı Columella’ya göre Karadeniz bölgesinde şarap üretimi aynı zamanda kölecilikle bağlantılıdır.

Tüm antik ve modern yazarların bilgileri toplu olarak değerlendirildiğinde, Antik dönemde Paphlagonia ve Pontos’ta başlıca beş adet geçim kaynağı vardı ve bu üretimlerle, Roma İmparatorluk çağı dünyasının ekonomisine zayıf da olsa bağlanmaktaydı. Bunlar; kerestecilik, köle ticareti, balıkçılık, madenler ve bağcılıktı.

Paphlagonia kentlerinden Tios (Tieion) ve Herakleia Pontike ile ilgili olarak, Geoponika’da bazı şarap cinslerinden söz edilmektedir. Athenaios, Herakleia Pontike’de üretilen şarabın sert ve güzel kokulu olduğunu, yumuşak ve kokusuz şaraplarla karıştırılabileceğini söyler.

Günümüzde, Çaycuma İlçesi sınırları içerisinde yer alan Kadıoğlu köyünde gün yüzüne çıkartılan mozaikler, bir çiftlik evinin zeminini oluşturmaktadır. MS 250-260 Geç Roma, Erken Bizans dönemine ait bu çiftlik evinin geniş bahçesinde üzüm bağlarının olduğu dile getirilmektedir. Bu durum ise Tios antik kentinde şarap ticaretinin ne denli önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Aslına bakılırsa, mozaiklerde betimlenmiş türlü durumlar ve olaylar (Tanrı Erosların ve eşleri Psykhelerin balık avı sahneleri, şarap tanrısı Dionysos tarafından lanetlenmiş Trakya kralı Lykurgos ‘un üzüm toplayan Ambrosia ‘ya elinde bir balta ile saldırıyor olması) bir nevi Tios antik kentinde yapılan balık, şarap, tahıl ticaretini ortaya koymaktadır.

Dönemsel manada, detaylı bilgi aktarımı için bölgede yapılan arkeolojik çalışmalar büyük önem arz etmektedir. Dolayısıyla dönemin ticari anlayışını ve ticari zenginliğini dile getirebilmek için yapılan arkeolojik kazıları ve gün yüzüne çıkarılacak yeni bulguları destelemek ve yeterli kaynakları aktarmanın sağlanabilmesi gerekmektedir.

KAYNAKLAR:

1- Dr. Öğretim Görevlisi Şahin YILDIRIM, Tios Antik Kenti ve Kadıoğlu Mozaikleri Hakkındaki Söyleşileri

2- Prof. Dr. Ergün LAFLI, Antik Helen ve Roma Dönemlerinde Anadolu ‘da Bağcılık ve Şarapçılık isimli makalesi

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here